Walviskaken als grafsteen

Bijzondere Vlielandse grafcultuur nader bekeken

12 september 2016 - Tijdens de Werelderfgoedweek op Vlieland, zal vanuit museum Tromp’s Huys een bijzondere Monumentenwandeling worden georganiseerd. Centraal tijdens deze wandeling staan de walviskaken. Die enorme botten werden op Vlieland wel als grafsteen gebruikt. Daarin is Vlieland uniek.

Vlieland was in de 17de eeuw actief betrokken in de Walvisvaart. Hoewel de andere Nederlandse en Oost-Friese Waddeneilanden een groter aandeel in deze bedrijfstak hadden, telde Vlieland in de bloeitijd 74 commandeurs onder zijn bevolking. De meeste van deze kapiteins ter walvisvaart woonden in West-Vlieland.
Een restproduct van de walvisvaart vormden de onderkaakhelften van de baardwalvissen. Ze werden in de veeteeltgebieden van Holland, Friesland en Groningen in weilanden geplaatst als schuurpaal voor het vee. Ook werden de kaakhelften wel gebruikt als materiaal voor schuttingen en hekwerk; de schouderbladen gebruikte men als stoeptegel.

Op Vlieland werden de kaken gebruikt als grafsteen. Vlieland was een armer eiland dan de andere Waddeneilanden. En grafstenen waren duur. Een walviskaak was duidelijk tweede keus en eigenlijk een teken van armoede. Maar tegenwoordig maken die grafpalen deel uit van Vlielands cultuurhistorische rijkdom: ze kennen in Europa hun weerga niet.

De wandeling start bij Museum Tromp’s Huys, waar een kleine tentoonstelling over de walvisvaart is ingericht, inclusief een bruikleen uit het Drents Museum van Johannes Graadt van Roggen, een tijdgenoot van Betzy Akersloot-Berg. Vervolgens wordt u meegenomen naar de begraafplaats en de kerk, waar de bewaard gebleven walviskaken staan opgesteld. Na afloop drinken we koffie/thee/fris met een gebakje bij het Armhuis.
Kosten: 15 euro (volwassenen); 10 euro (kinderen tot 12 jaar)
Start: zaterdag 10 september om 10.30 uur bij Museum Tromp’s Huys