Portret van Vlieland

Aanleiding

Ineens realiseren we ons dat, met het wegvallen van de ouderen om ons heen, ook een deel van ons collectieve geheugen wegvalt. Zeventig-plussers beschikken over herinneringen die nog niet zijn vastgelegd op papier, film of band. Voordat die herinneringen vergeten zijn, hebben Herman van Hoogdalem en Elsje de Ruijter een deel daarvan vastgelegd. Dankzij een geslaagde crowdfunding actie kon dit gerealiseerd worden.

Museum Tromp’s Huys presenteert in 2017 een tentoonstelling in samenwerking met de kunstenaar Herman van Hoogdalem. Herman is een kunstenaar die veel op Vlieland geschilderd heeft. Een aantal jaar geleden heeft hij zeer indringende portretten gemaakt van dementerenden. Gijs Wanders hield interviews met familieleden van de geportretteerden. Dit project resulteerde in 2013 in een tentoonstelling in het Drents Museum en in een boek.

In ‘Gezichten van dementie’ wordt duidelijk hoe fragiel onze herinneringen zijn. Op een glijdende schaal of van de ene op de andere dag zijn die herinneringen weg. Dit motiveerde Elsje de Ruijter, beheerder/conservator van het museum, om het project ‘Portret van Vlieland’ op te zetten en Herman te vragen portretten te maken van een 15-tal Vlielanders die ze nog alle tien op een rij hebben. Tijdens het maken van die portretten werden herinneringen opgehaald aan vroeger. Dat gesprek is vastgelegd. Daardoor blijft de orale historie, die nu nog in de hoofden zit van de 70-plussers van Vlieland, als cultureel erfgoed behouden.Wijnand van Velzen maakte een 20 minuten durende documentaire over hoe de film tot stand is gekomen. Portretten, verhalen en documentaire zijn op een USB-stick gezet, die in de museumwinkel te koop is.

Stand van zaken

Het initiatief voor Portret van Vlieland is ontstaan als idee voor een interessante tentoonstelling in Museum Tromp’s Huys. Jaarlijks trekt het museum bijna 6000 bezoekers, die grotendeels van buiten komen (in 2014 kwamen 177 Vlielanders als bezoeker in het museum). Om de tentoonstelling ook voor hen aantrekkelijk te maken, is gekozen voor een mix van onbekende en bekende namen onder de geportretteerden. Mensen die – nu nog – aan de weg timmeren en mensen die meer achter de coulissen opereren. Mensen die de oorlog op het eiland van dichtbij hebben meegemaakt, mensen die veel vrijwilligerswerk hebben gedaan of nog steeds doen. Mensen die de opkomst van het toerisme aan den lijve ondervonden, mensen die hier geboren en getogen zijn en mensen die hier als klein kind met hun ouders zijn gekomen om nooit meer weg te gaan. Kortom: een interessante mix van mensen, die één ding gemeen hebben: ze hebben herinneringen aan Vlieland die ze met anderen willen delen. En dat zijn er veel op Vlieland. Inmiddels geportretteerd zijn: Annie de Wit-Bakker (foto), Jaap Bankras, Hans Bijtelaar (foto), Dirk Bruin, Nel Cupido-Kooijman, John Deen, Jan Elsinga, Jan Hommema, Jan Houter, Jelle Horjus, Akkie van de Ploeg, Monnie Pronk-van Randen, Henk van Randen, Gep Schouwenburg-den Hartog en Titia van Grinsven-Cupido.

Er is prachtige apparatuur aangeschaft om de opnames mee te maken en de montages te doen. Dat kon dankzij een subsidie uit het Iepenmienskipfuns van de Provincie Friesland. Deze apparatuur blijft beschikbaar voor verdere opnames. Door zoveel mogelijk mensen te interviewen met verschillende achtergronden, proberen de initiatiefnemers een zo breed mogelijk beeld te schetsen van Vlieland. Er zijn nu 15 mensen geportretteerd. Inmiddels is duidelijk dat er ook een gevolg gaat komen. Het is de bedoeling dit project fasegewijs in de toekomst voort te zetten. Om steeds meer 70-plussers te portretteren. Binnen een gevormde werkgroep kan worden nagedacht hoe de nieuwe portretten aan het publiek getoond kunnen worden. Dat kan in een steeds groter wordend filmarchief in het museum, maar het zou ook anders kunnen. Herman van Hoogdalem zou graag zien dat na hem andere kunstenaars zijn rol overnemen. Een gedicht, een lied of een fotoreportage zouden elk voor zich een fraaie aanvulling zijn op het filmisch portret. Bij de tweede serie portretten zullen gedichten worden gemaakt.

Donateurs

Iepenmienskipfuns (Provincie Friesland)
Stichting Recreatiebelangen Vlieland
Westcord Hotels
Carien van Boxtel & Pim van der Feltz
Robert van Buuren
Cultuur Historische Vereniging Vlieland
Rederij Doeksen
Google's employee gift matching programme 
Stichting Hjoed
Herman van Hoogdalem
Jan Hommema
Hein van Houten
Gerrit de Oesterman
Puur Vlieland
Nyckele Sap
Wijnand van Velzen
VVV Vlieland
Uitgeverij Het Wad
Wil Werkhoven
Zevenster bv
…en nog 34 andere…